Toetsen, cijfers en wat dan??

Toetsen, cijfers en beoordelingen… het blijft een dingetje voor deze moeder…Afgelopen week heeft mijn dochter haar eerste toets van dit schooljaar moeten maken. Natuur.

Samen hadden we een planning gemaakt en per paragraaf de stof geprobeerd te tekenen, zodat ze ook echt begreep wat ze aan het leren was. Na iedere dag wat geleerd te hebben, was dochterlief er klaar voor. De toets bleek goed te doen te zijn en maandagmiddag kwam ze blij uit school “mam, ik had een 8,3!”

’s Avonds in bed kwam ze terug op haar cijfer van de toets. Er waren namelijk ook kinderen die het beter gemaakt hadden dan haar en dat wilde ze toch even besproken hebben.

Ik merkte wat twijfel bij mezelf; had ze het zelf beter willen doen? Vond ze het vervelend dat anderen een hoger cijfer hadden? Dacht ze misschien dat wij een hoger cijfer hadden verwacht?

Ze vertelde dat ze wel blij was met haar cijfer, maar dat het ook wel raar was dat iemand had gezegd dat hij maar heel weinig had geleerd en toch een hoger punt had, of dat iemand anders niet meer op de Ipad mocht als er een onvoldoende gehaald zou worden.

Hmm, tja dan ben je inderdaad een meisje van tien die het ‘gewicht van een cijfer’ gaat ontdekken….Hoe vaak we ook zeggen dat het cijfer niet zo belangrijk is, (“als je maar je best hebt gedaan”); toch worden onze kinderen natuurlijk wel beoordeeld aan de hand van diezelfde cijfers.

Op de basisschool wordt gelukkig ook gekeken naar je inzet en werkhouding, maar eenmaal in je eindexamenjaar is toch echt die ene tiende van belang voor het wel of niet halen van je examen. Ook als je ‘wel je best gedaan hebt’ kun je dan gezakt zijn op een tiende… en dat is best zuur natuurlijk…Cijfers of woorden als onvoldoende of goed, zullen altijd gebruikt blijven worden om de prestaties van mijn kind te beoordelen. En hoewel ik daar van alles van kan vinden, vind ik ook dat ik mijn dochter hiermee moet leren omgaan.

Maar…

Maar dan wel op een goede manier: “ben je tevreden met hoe je de toets hebt voorbereid?” Bespreek samen kort even na hoe er geleerd is. Had je een planning gemaakt? Was er veel strijd? Heb je hulp gevraagd als het niet lukte? En voor jou als ouder: lukt het je om je kind te leren leren? Alleen naar boven sturen en zeggen ‘zorg maar dat je het kent’ helpt niet.

Hoe dan??

Kinderen moeten leren hoe ze zoiets aan moeten pakken. Niet het uit je hoofd leren, maar vooral het begrijpen van de stof is belangrijk.

“klopt jouw voorbereiding met jouw cijfer?”

Het ‘beoordelen’ van een prestatie van mijn kind, kan ik alleen doen voor mijn kind.

De vraag ‘wat hadden andere kinderen?’ is totaal niet belangrijk. Vooral niet omdat ik hiermee mijn kind juist leer om zichzelf te vergelijken met anderen.

Kinderen hechten toch al snel waarde aan een hoger of lager cijfer. Maar als wij daar als ouders niet naar vragen; geef je daarmee het signaal dat je die vergelijking helemaal niet belangrijk vindt. “zijn er tips te bedenken die je bij de volgende toets zou willen gebruiken?”

Misschien heb je nu wel iets gedaan wat je heel handig vond (dan doe je dat de volgende keer natuurlijk weer) of je had weinig zin om te leren en stelde het telkens uit (dat probeer je dan de volgende keer anders aan te pakken).

En laten we heel eerlijk zijn; natuurlijk was ik ook blij dat mijn dochter een goed punt had gehaald. Niet om het cijfer zelf, maar om de tijd en aandacht die we eraan besteed hadden. Natuurlijk hoopte ik dat dat ‘beloond’ zou worden. Maar ik hoop tegelijkertijd ook dat ze zich niet blind gaat staren op alleen het cijfer. Cijfers vergelijken heeft totaal geen meerwaarde en zorgt juist voor stress bij je kind. Het kan vaak ook een verkeerd beeld geven natuurlijk; dat slimme kind wat de stof met 1x overkijken kent, heeft eigenlijk gewoon ‘geluk’ dat het zo gemakkelijk gaat. Maar echt iets leren doen vaak de kinderen die er echt iets voor moeten doen. Zij ontdekken hoe ze moeten leren, dat je er doorzettingsvermogen voor nodig hebt bijvoorbeeld.

Help je kind dus door eerlijk naar de voorbereiding te kijken, hebben we die goed aangepakt? En vergelijk je kind gewoon lekker alleen met zichzelf. Dat geeft een hoop rust.En mijn kind? Die heeft in haar planning staan dat ze morgen begint met het leren van de topotoets. Ik ben trots!

“Durf jij niet hoger?”

“Durf jij niet hoger?”

“Euh…”

Wat zou hij gaan doen? Nieuwsgierig bleef ik staan kijken.

“Durf jij echt niet hoger?”

“Euh…”

Hmm, nu zag ik toch wel wat ongemak verschijnen op het gezicht van mijn jongste (5 jaar).  Hij zocht mijn hulp, maar ik zag aan zijn gezichtje dat hij niet goed wist wat hij moest doen. Ik liep wat dichter naar het klimrek toe.

“Wat zijn jullie al hoog geklommen joh!” hoorde ik mezelf zeggen.

Mijn zoon straalde “ik kan het al helemaal zelf!”

“Nou, knap hoor!”

Het andere kind moest even schakelen, maar herpakte zich al snel “maar ik kan al veel hoger” 

“Ik ook hoor, maar nu ga ik iets anders doen.”

Ik schoot in de lach. Wat een slimme oplossing om uit dat ‘stoer-doenerij-gesprek’ te komen! 

Een kort gesprekje, zomaar in het speeltuintje in de wijk. De simpele eerste vraag van het andere kind zorgde ervoor dat het zelfvertrouwen van mijn kind getriggerd werd. Wilde hij wel hoger klimmen? Zou hij het durven? En misschien ook wel; zou het mogen van mama?

Ik realiseerde me op dat moment hoe vaak we eigenlijk op ons zelfvertrouwen aangesproken worden op een dag. Op school, thuis, tijdens het spelen, tijdens gesprekken, bij het slapen gaan….

Zelfvertrouwen is echt een onmisbaar talent wat ik ieder kind toe wens. Op jezelf durven te vertrouwen, op durven komen voor wat je durft of wilt. Het is immers een talent waar je de hele dag op aangesproken wordt!

Zelfvertrouwen is iets wat we onze kinderen moeten meegeven, ongeacht hoe jong ze nog zijn. Met het ontwikkelen van je zelfvertrouwen kun je niet vroeg genoeg beginnen!

En geloof mij, wat betreft het groeien van het zelfvertrouwen, ben ik ervan overtuigd dat je niet moet wachten tot je signalen opmerkt bij je kind. Voorkomen is altijd beter dan genezen wat betreft het geloof in je eigen kunnen. 

Hoe dan?? 

Geef je kind de kans om te groeien, stap voor stap, eerst samen met jou, dan naast jou en dan alleen. Laat je kind weten dat het knap is dat hij dingen zelf wil proberen. En ook al lukt het misschien nog niet, vertel dan dat het mag blijven proberen totdat het op een dag wel lukt.

Je hoeft niet hoger te klimmen als je niet durft of niet wilt. Zolang je maar trots durft te zijn op wat je bereikt hebt. Die kleine stapjes die je al wel gemaakt hebt. En daar kunnen wij als ouders onze kinderen bij ondersteunen. 

Wat mijn zoon betreft; ik ben natuurlijk niet altijd in de buurt om zo’n gesprek op te vangen. Maar als ik hem dan hoor zeggen dat hij ‘nu iets anders gaat doen’, kan ik alleen maar trots zijn. Hij is zonder twijfel slim genoeg om uitdagingen op creatieve wijze op te lossen! En daar is ook zelfvertrouwen voor nodig!

Ontspannen zelfvertrouwen?

“Maham, je weet toch dat ik dat niet kan! Ik heb het al zo vaak geprobeerd, maar het lukt me toch nooit!”

“Ik ga daar echt niet bij staan hoor. Ik durf dat niet. Als ze mij iets vragen, word ik meteen rood.”

“Maar wat als ik dan niet weet hoe ik verder moet? Als ik dan verdwaal, wat dan? Dan weet ik straks nooit mee hoe ik terug moet gaan!”

Zomaar een paar uitspraken van kinderen. Toen ik ze hoorde, zag ik de kinderen allemaal met een andere gezichtsuitdrukking voor me staan. Maar er was duidelijk een overeenkomst: ze straalden onzekerheid uit. De kinderen lieten me weten dat ze ergens onzeker over waren. Dat uitte zich in boosheid, ontlopen en beren op de weg zien… 

Emoties met gedrag?

Zelfvertrouwen is een veel gebruikt begrip, overal duikt het op tegenwoordig. Maar dat het ontbreken van dat zelfvertrouwen zich op zoveel verschillende manieren kan voordoen, is minder bekend. Of eigenlijk, misschien herkennen we het als ouders wel, maar zien we vaak alleen het geuite gedrag, de emotie die ermee gepaard gaat. We horen de frustratie omdat iets niet lukt. Of we zien de boosheid of het verdriet van een kind. Daar zeggen we iets over (“ach het zal wel meevallen joh, dat durf je vast wel”) of we vinden er zelfs iets van (“doe nou eens rustig, zo lukt het zeker niet.”)

Of onzekerheid?

Maar een uiting van boosheid, verdriet en angst kunnen ook het gevolg zijn van onzekerheid. Je kind had zo gehoopt dat het deze keer wel zou lukken, maar nee hoor, weer mislukt… daar kun je met boosheid op reageren, met tranen van verdriet of zelfs met angst door het in de toekomst te ontwijken. 

Verschillende emoties en verschillende gedragingen; maar vanuit dezelfde basis: te weinig vertrouwen in zichzelf. Door te weinig zelfvertrouwen kan je kind spanning op gaan bouwen. In het lijf en in het hoofd.
Dat uit zich vaak in piekeren, frustraties opkroppen, huilbuien, maar ook een verhoogde hartslag, minder goed slapen en een rood hoofd krijgen bijvoorbeeld. En doordat wij als ouders dan vaak alleen naar de uitingen kijken, missen we soms de dieperliggende trigger, namelijk dat zelfvertrouwen wat ontbreekt. 

En nee, dit doen we zeker niet met opzet. Het is heel logisch dat we door alles wat onze eigen dag al bepaalt, minder ‘oog’ hebben voor wat onze kinderen ons eigenlijk proberen te vertellen met hun boosheid, verdriet of angst. Toch is het belangrijk om het gedrag van je kind te leren lezen. Zodat je bepaalde dingen op gaan vallen, zodat je steeds meer herkent wat je kind doet of welke emotie het heeft als het onzeker zou zijn. 

Ontspanning dus…

En hier komt ontspanning aan te pas. Ontspanning is ongelooflijk superbelangrijk voor jou als ouder en voor je kind! Als jij ontspannen bent, kun je met een open mind naar je kind kijken. Kun je achter het gedrag kijken. 

En als je kind ontspannen is, kan het rustiger blijven in situaties, blijven de hartslag en de bloeddruk normaal waardoor je kind minder snel bloost of zweet. Maar ook worden er door ontspanning minder stresshormonen aangemaakt waardoor je kind beter kan slapen en rustiger kan blijven in situaties waarin het eerder gefrustreerd raakte. 

Zorgen voor ontspanning…hoe dan?

Ja, hoe dan? Hoor ik je nu denken.

Eigenlijk is het heel simpel. Waar wordt jouw kind rustig van? Waar kan jouw kind door ontladen? 

  • Springen op een trampoline (als je die toevallig in de tuin hebt staan?)?
  • Rustig een boek lezen?
  • Naar een mooi muziekje luisteren?
  • Keihard meezingen met de radio?
  • Onder de douche gaan staan?
  • Buiten een rondje rennen?
  • Een ademhalingsoefening doen?
  • Dansen door de kamer?

Maak samen eens een lijstje met fijne dingen waar jouw kind ontspanning uit haalt. En als je dan toch bezig bent, doe dan gelijk gezellig mee. Maak ook een lijstje voor jezelf, zodat ook jij weet waar je ontspannen door wordt. 

En dan?

En hang dat lijstje op een handige plek in huis op. Zodat als je merkt dat je kind last krijgt of heeft van haar onzekerheid, ze rustig kan worden. En probeer vooral rond bedtijd extra tijd te maken voor die ontspanning. Lees samen een verhaal, zing samen liedjes (ja ook als je kind 10 is, kan dat prima!). Zorg voor ontspanning. 

Vanuit ontspanning naar meer zelfvertrouwen. Doe je mee?

Enne, mocht je na het lezen van dit blog nog vragen hebben of meer tips willen voor je zelf of voor je kind, neem dan gewoon even contact met me op. Dan plannen we even een vrijblijvend kennismakingsgesprek in. 

Weet je welkom

Liefs, Linda